Հիմնված իրական մի պատմության վրա, որը արդեն ներշնչել է «Պարել Դուլայիսում» կարճ վավերագրական ֆիլմը (1985 թ.)` այս ֆիլմը ցույց է տալիս, թե ինչպես մի խումբ նույնասեռական ակտիվիստներ փորձում են ֆինանսապես աջակցել բրիտանացի հանքագործներին և նրանց ընտանիքներին, 1984-ի գործադուլի ընթացքում: Այդ ժամանակ, պահպանողական վարչապետ Մարգարետ Թեթչերը փորձում էր ամեն գնով թուլացնել արհմիություններին և կտրականապես մերժում էր բանակցել գործադուլ անող հանքագործների հետ:
Նույնասեռականների ազատագրական շարժման մասին արդեն իսկ էկրան են բարձրացել մի շարք ֆիլմեր: Բայց այս ֆիլմը գալիս է լրացնելու մի բաց. առաջին անգամ սինեմատոգրաֆում անդրադարձ է կատարվում նույնասեռականների շարժման և հասարակական այլ շարժումների միջև զգայուն և բարդ փոխհարաբերություններին ու փորձ արվում ուսումնասիրել դրանք:
Պատմականորեն, աջ-պահպանողական ուժերը դեմ են եղել նույնասեռականների հավասար իրավունքներին և ճնշել այն խմբերին, որոնք հանդես են եկել ի նպաստ այդ իրավունքների ճանաչմանը: Մյուս կողմից էլ, ձախակողմյան ուժերը ևս չեն ցուցաբերել մեծ բարյացակամություն նույնասեռական խմբերի հանդեպ: Ձախ թեքման շատ ուժեր ընդհանրապես բացառել են սեռականության հետ կապված հարցերը քաղաքական հարթակից և մասնավորապես նույնասեռականությունը համարել են որպես մի տեսակ «բուրժուական անկում» և «հասարակական շեղում»:
Այս մոտեցումներն Արևմուտքում սկսել են փոխվել 1960-ականների մշակութային շարժումներից ի վեր, երբ ի հայտ են եկել որակապես նոր տեսակի հասարակական և քաղաքական ուժեր, այդ թվում՝ ֆեմինիստական շարժումը, քաղաքացիական իրավունքների շարժումը և բնապահպանները:
«Ճնշվածները» միասին
Ֆիլմի պատմությունը սկսվում է այն պահից, երբ Մարք Էշթոնը (Բեն Շնեթզեր), ով մի եռանդուն և ազդեցիկ ակտիվիստ է, 1984 թ. Լոնդոնի գեյ-հպարտության երթի ժամանակ համախմբում է իր ընկերներին, որպիսզի միասին գումար հավաքեն ի նպաստ հանքագործների:
Ըստ Էշթոնի, թե՛ նույնասեռականները և թե՛ հանքագործները ենթակա են պետության կողմից ճնշումների, ոստիկանության կողմից հալածանքների, և իշխող պահպանողական կուսակցության և դեղին մամուլի կողմից ատելության: Ուստի նրանք պիտի զորակցեն միմյանց: Էշթոնը և նրա ընկերները ստեղծում են «Լեսբուհիներն և գեյերն աջակցում են հանքագործներին» կամ LGSM (ըստ անգլերենի հապավումը) կազմակերպությունը: Սակայն, երբ նրանք հավաքում են որոշակի գումար, Հանքագործների ազգային արհմիությունը «անհարմար» է տեսնում նրանց գումարը ընդունել, վախենալով որ նույնասեռականների հետ առնչվելը կարող է «վնասել» իրենց իմիջին:
ՖԻԼՄԻ ԹՐԵՅԼԵՐԸ >>>
Քիչ հավանական հանդիպում երկու խմբերի միջև
LGSM ակտիվիստները չեն հետ նստում, այլ որոշում են անտեսել արհմիության ղեկավարության և ուղղակի կապ հաստատել գործադուլ անող հանքագործների հետ: Նրանք ի վերջո գտնում են մի հանքարդյունաբերության համայնք Ուելսի հեռավոր մի գյուղաքաղաքում՝ Օնլուին անունով, որը պատրաստ է ընդունել լեսբուհիների և գեյերի նվիրատվությունը: Ակտիվիստները մեկնում են Օնլուին՝ իրենց վառ դեղին գույնի ֆուրգոնի մեջ:
Երկու շատ հակապատկեր խմբերի հանդիպումը ստեղծում է բազմաթիվ հետաքրքիր և ծիծաղելի պահեր: Սկզբում, սակայն, երկու կողմերը կասկածանքով են վերաբերվում միմյանց: Փաստորեն, իրենց «տարօրինակ» հյուրերին ընդունելու գործում հանքագործների կանայք ցուցաբերում են առավել ճկունություն և ջերմություն քան թե իրենց ամուսինները:
Հետաքրքիր է, որ պատմության շրջադարձային պահը տեղի է ունենում մի խնջույքի ժամանակ: Մաչո հանքագործներն իրենց «չափազանց տղամարդ» համարելով՝ սովորաբար չեն պարում իրենց կանանց հետ և հետևաբար կանայք ոգևորվում են, երբ LGSM ակտիվիստներից մեկը՝ Ջոնաթանը (Դոմինկ Ուեսթ) նրանց բոլորին պարի է հրավիրում` կատարելով գժային մի պար՝ Շիրլի Էնդ Կոմփանիի 70-ականների հիթ՝ «Ամոթ, ամոթ, ամոթ» երգի ներքո:
Հանքագործների շարքերում կան, իհարկե, մի քանի անհատներ, ովքեր ի սկզբանէ խանդավառությամբ են ողջունում գեյ ակտիվիստներին և կողմ են նրանց հետ համագործակցության, այդ թվում՝ Հեֆինան (Իմելդա Սթանթոն), ով անխռով մի կազմակերպիչ է, և Կլիֆը (Բիլ Նիգի), ով տեղական արհմիության շատ քաղաքավարի և ամաչկոտ քարտուղարն է:
Երկու երիտասարդ հանդիպում են 1958 թ. Փարիզում: Յուրաքանչյուրը կարծում է, որ գտել է իր կյանքի ընկերոջը: Եվ, իրոք, Իվ Սեն Լորանի և Փիեր Բերժեի հարաբերությունը տևում է ուղիղ 50 տարի՝ մինչև առաջինի մահը: Այս վավերագրական ֆիլմը պատմում է այդ հարաբերության մասին:
ՖԻԼՄԻ ԹՐԵՅԼԵՐԸ >>>
Փիեր Բերժեն, ով մշտապես և կտրականապես հրաժարվել է ֆիլմ կամ վիդեո տեսագրությունից, այստեղ առաջին անգամվա համար գտնվում է տեսախցիկի դիմաց՝ պատմելու իր և իր զուգընկերոջ կյանքը՝ մի կյանք, որը լի է եղել արտակարգ հաջողություններով, բայց նաև ցավոտ պահերով, շատ ջերմությամբ և հարգանքով, բայց ևս զգացմունքային բարդ մարտահրավերներով:
Արխիվային լուսանկարները և լրատվական տեսանյութերը, ինչպես նաև Իվ Սեն Լորանի և Փիեր Բերժեի ընկերների և մոտիկների հետ հարցազրույցները հարստացնում են Փիեր Բերժեի պատմածը:
Փիեր Բերժեն խոսելիս՝ ֆիլմը ցույց է տալիս այն բոլորը, որոնք նրանք կերտել են միասին իրենց անձնական կյանքում՝ Մարաքեշի Մաջորել այգու առանձնատունը, Նորմանդիում գտնվող Գաբրիել ամրոցը, Փարիզի բնակարանը և իրենց առասպելական արվեստի հավաքածուն: Արվեստի հավաքածուն հզոր մի վկայություն է՝ երկուսի խորը կապի մասին գեղարվեստի հետ:
Ֆիլմը անդրադառնում է, թե ինչպես Իվ Սեն Լորանի մահից հետո Փիեր Բերժեն որոշում է բաժանվել իրենց արվեստի հավաքածուից և կալվածներից: «Առանց Իվ սրանք այլևս իմաստ չունեն». խոստովանում է նա:
Այս ֆիլմը ցույց է տալիս Իվ Սեն Լորանի կյանքը, ով հանդիսանում է 20-րդ դարի երեք ամենանշանավոր և ամենաազդեցիկ մոդելավորողներից մեկը՝ Քրիսթիան Դիորը և Կոկո Շանելը լինելով մյուս երկուսը:
Արագ վերելք
Ֆիլմը սկսվում է 1950 թ. Օրանում, երբ Ալժիրը դեռ ֆրանսիական մի գաղութ էր: Օրանը այն քաղաքն է, որտեղ ծնվել և մեծացել է Իվ Սեն Լորանը: Ֆիլմը հակադրման մեջ է դնում այս պատկերները 2008 թ. իրադարձությունների հետ, երբ մահանում է մոդելավորողը: 2008 թ. պատկերները վերցված են մի վավերագրական ֆիլմից, որը կոչվում է «Խելագար սերը» (L'amour fou / Ив Сен-Лоран: Сумасшедшая любовь) և վերաբերվում է Իվ Սեն Լորանի անձնական կյանքին և իր տպավորիչ ու բացառիկ արվեստի հավաքածուին, որը աճուրդի է հանվում և ցրվում նրա մահից հետո:
Ֆիլմը ցույց է տալիս, թե ինչպես 1958 թ., երբ Իվ Սեն Լորանը (Փիեր Նինե) հազիվ 21 տարեկան է, անսպասելիորեն նշանակվում է որպես գեղարվեստական ղեկավար Փարիզի լեգենդար Քրիսթիան Դիոր նորաձևության տան մեջ: Դիորի պիտակի տակ ներկայացված նրա առաջին հավաքածուն հիացմունք է առաջացնում և ակնթարթորեն նրան վերադասում բարձրագույն կարարվեստի (haute couture) առաջատար վերնախավի մեջ:
Հենց նույն հավաքածուի ցուցադրման ընթացքում նա հանդիպում է Փիեր Բերժեին (Գիյոմ Գալիեն), ով արվեստների հովանավոր է և կոլեկցիոներ: Նրանք սիրահարվում են և ձևավորում 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ գեյ զույգերից մեկը:
ՖԻԼՄԻ ԹՐԵՅԼԵՐԸ >>>
Հաջողությունը և դրա գինը
Երեք տարի անց Իվը առանձնանում է Դիորից և հիմնում իր սեփական նորաձևության տունը: Փիեր Բերժեն հանձ է առնում նոր ընկերության կառավարումը: Իվ Սեն Լորանի մոդելավորման տաղանդը՝ համակցված Փիեր Բերժեի գործարարական խորաթափանցությանը, արագորեն YSL (Yves Saint Laurent) նորաձևության տանը և բրենդը դարձնում է մոլորակի նորաձևության շքեղաշուք հսկաներից մեկը:
Արտասովոր այս հաջողության և ստեղծագործական աշխատանքի խենթ ռիթմին զուգահեռ ֆիլմը ցույց է տալիս, թե ինչպես հոգեպես թույլ ու փխրուն Իվը աստիճանաբար ալկոհոլային և թմրանյութային կախվածություն է ձեռք բերում: Սեռական արկածները հանդիսանում են լիցքաթափման մեկ այլ միջոց: Ֆիլմը ցույց է տալիս նրա վիճահարույց ու կրքոտ հարաբերությունը մոդելավորող Քարլ Լագերֆելդի զուգընկեր Ժեք դե Բաշերի հետ, և Փիեր Բերժեի կոշտ միջամտումը:
Սա «Յոսին և Ջագգերը» ֆիլմի (2002) շարունակությունն է, որի գործողությունները տեղի են ունենում նախորդ ֆիլմի իրադարձություններից ուղիղ 10 տարի անց:
Ֆիլմում Յոսին (պատկերում է նույն դերասանը՝ Օհադ Քնոլերը), արդեն թմբլիկ 34-ամյա մի տղամարդ է, ով Թել Ավիվի հիվանդանոցներից մեկում աշխատում է որպես սրտաբան: Ըստ երևույթին, նա տխուր է, ընկճված ու միայնակ: Նա շարունակում է թաքցնել իր սեռական կողմնորոշումը, սակայն աշխատավայրում ասեկոսներ են տարածված նրա գեյ լինելու հավանականության մասին: Որպեսզի օգնեն նա միայնությունից դուրս գա՝ գործընկերները նախաձեռնում են տարբեր քայլեր, բայց ապարդյուն:
Յոսին կարծես ոչնչով շահագրգռված չէ փոխելու իր լճացած կյանքը: Ակնհայտ է, որ նա երբեք չի կարողացել հաղթահարել Ջագգերին կորցնելու իր խոր վիշտը և չի վերականգնվել իրենց սիրո կորուստից հետո: Նա շարունակում է տառապել: Դժգոհ իր անձնական կյանքից՝ ամբողջովին նվիրվել է իր աշխատանքին: Ազատ ժամերին նա սնվում է առաքված սնունդով և օգտագործում է օնլայն ժամադրությունների հնարավորություններից՝ պատահական սեքս կազմակերպելու համար:
>>> ՖԻԼՄԻ ԹՐԵՅԼԵՐԸ
Տառապանքի ավարտը
Յոսիի կյանքը փոխվում է մի օր, երբ հիվանդանոց է գալիս մի կին իր տարեկան ստուգումների համար: Յոսին ճանաչում է հիվանդին. նա Ջագգերի մայրն է: Այս հանդիպումը, ի վերջո, հանգեցնում է Յոսիի այցին Ջագգերի հայրական տուն: Այնտեղ նա որոշում է իր սիրտը բացել՝ Ջագգերի ծնողներին պատմելով իր և Ջագգերի սիրո մասին:
Սա շրջադարձային կետ է Յոսի կյանքում. սա այն պահն է, երբ նա վերջապես հաշտվում է իր անցյալի հետ և հաշտվում է կորցրած սիրո ցավի հետ:
Անապատի ճամբաներում
Անդրադառնալով Յոսիի աշխատանքում թույլ տված մի մեծ սխալի՝ նրա տնօրենը նրան առաջարկում է անցնել ավելի հավասակշռված ապրելակերպի և որպես սկիզբ՝ նրան հորդորում է արձակուրդ վերցնել: Յոսին որոշում է Թել Ավիվից մեկնել և երկրի հարավում հանպատրաստից արձակուրդ անցկացնել:
Ճանապարհին նա հանդիպում է չորս երիտասարդ զինվորների, որոնք փնտրում են անվճար երթևեկություն: Դրանով հանդերձ, որ Յոսիի և այդ չորսի միջև տարիքային տարբերությունը հազիվ 10 տարի է, ակնհայտորեն էական է ներսերնդային հակասություններ, ինչը մենք տեսնում ենք, օրինակ, նրանց տարբերվող երաժշտական նախասիրություններում:
Այնուամենայնիվ, Յոսին որոշում է հասցնել նրանց դեպի Էյլաթ՝ ծովափյա հանգստյան քաղաք: Սա այն քաղաքն է, որտեղ Ջագգերը ժամանակին ցանկացել էր, որ նրանք գնան ազատ և անկաշկանդ միասին ժամանակ անցկացնելու համար:
Ֆրանսուան (Դիոն Լոթզ) մի քառասունամյա հարավաֆրիկացի գործարար է, ով ապրում է երկակի կյանք: Արտաքնապես նա պատկառելի մի քաղաքացի է և սովորական երջանիկ ամուսին, ով ունի երկու չափահաս դուստրեր: Իր սերնդի բազմաթիվ աֆրիկանս լեզվով խոսող սպիտակամորթների նման Ֆրանսուան զզվում է սևամորթներից, ովքեր ապարտեիդի անկումից հետո դարձել են իրավահավասար քաղաքացիներ և ձեռք են բերել երկրի իշխանությունը:
Ֆրանսուան նաև բարձրաձայն հոմոֆոբ է: Այդուամենայնիվ, ներքուստ նա իրականում հետաքրքրվում է տղամարդկանցով և պարբերաբար մասնակցում է խմբային օրգիաների սպիտակամորթ ամուսնացած տղամարդկանց մասնակցությամբ: Այս հավաքներից խստորեն բացառվում են ամուրի, բացահայտ գեյ և ոչ սպիտակամորթ անձինք՝ նույնիսկ խառը ռասսայի ներկայացուցիչները: Ֆրանսուան և իր ընկերները միմյանց հետ զբաղվում են անհրապույր և անհույզ սեքսով՝ նախքան վերադառնալը իրենց արվարձանային կյանքին և ընտանեկան օջախներին:
ՖԻԼՄԻ ԹՐԵՅԼԵՐԸ >>>
Անհավասարակշռության գործոնը
Ֆրանսուայի կենսակերպի այս զգուշորեն կազմակերպած, բայց փխրուն հավասարակշռությունը լուրջ փորձարկման է դրվում, երբ իր ավագ դստեր հարսանիքին նա տեսնում է մի շատ գեղեցիկ երիտասարդի՝ Քրիստիանին (Չարլի Քիգան): Նա անմիջապես հմայվում է Քրիստիանով: Մի օր Ֆրանսուան այցելում է Քրիստիանի ծնողներին նրա մասին առավել իմանալու համար և ապա սկսում է լրջորեն հետևել երիտասարդին՝ չնայած նրան, որ աշխատում է զսպել իր ցանկությունները:
Հետզհետե Ֆրանսուայի ինքնատիրապետումը թուլանում է, և մի երեկո էլ, երբ նա գնում է մի գեյ դիսկո ակումբ, իրեն լիովին գտնում է ցնցվածության մեջ: Նրա մոլուցքը Քրիստիանի հանդեպ, որը ֆիզիկական է, այլ ոչ թե զգացական, ի վերջո, երկուսին դնում է մտահոգիչ դրության մեջ:
Այս ֆիլմը հիմնված է իրական մի պատմության վրա: Մեկ տարի Միլոշևիչի բռնապետական վարչակարգի անկումից հետո Սերբիայում 2000 թ. մի խումբ ակտիվիստներ փորձում են կազմակերպել Բելգրադի առաջին գեյերի և լեսբիների հպարտության շքերթը, որը, ավաղ, ավարտվում է արյունահեղությամբ: Գրեթե 30 հոգուց բաղկացած ակտիվիստների փոքր խումբը հարձակման և դաժան ծեծի է ենթարկվում հարյուրավոր ֆուտբոլի խուլիգանների, ազգայնականների և կրոնական մոլեռանդների կողմից՝ ոստիկանության անտարբեր հայացքի ներքո: Այս ֆիլմը ոգեշնչված է երկրորդ փորձից, որը տեղի է ունեցել 10 տարի անց՝ 2010 թ., բայց որը նույնպես ձախողվում է:
Ճիշտ է, որ Խորհրդային Միության փլուզումը իր հետ բերեց մի շարք ազատություններ և ժողովրդավարական համակարգ՝ կենտրոնական և արևելյան եվրոպական երկրների մեծ մասում, սակայն, մեծապես չփոխեց հասարակության վերաբերմունքը սեռական փոքրամասնությունների նկատմամբ: Գեյերի և լեսբիների հպարտության շքերթների պատմությունը այդ երկրներում 1990 թ.-ից ի վեր մարմնավորում է տիրող հոմոֆոբիայի խորությունը ու ծավալը թե՛ որոշակի հասարակական շերտերում, թե՛ քաղաքական և պետական ապարատի շարքերում՝ այդ թվում ոստիկանության մեջ:
Նույնասեռականների հպարտության շքերթի կազմակերպումը այդ երկրներում, հավանաբար, ներկայիս պահին ամենանպատակահարմար պայքարի ձևաչափը չէ՝ ի նպաստ հավասար իրավունքների և հասարակական ընդունման, սակայն, դա բնավ չի արդարացնում բռնության կիրառումը ազգամոլների, կրոնամոլների և այլ մոլեռանդների կողմից նման միջոցառումները ճնշելու և տապալելու համար:
ՖԻԼՄԻ ԹՐԵՅԼԵՐԸ >>>
Անհավանական պաշտպանը
Ֆիլմը ցույց է տալիս Բելգրադի հպարտության շքերթի կազմակերպիչներից մեկին՝ Միրքոյին (Գորան Եվթիչ), ով թատրոնի ռեժիսոր է, բայց հիմնականում իր ապրուստը վաստակում է ճոխ հարսանիքներ կազմակերպելով: Նրա զուգընկեր Ռադմիլոն (Միլոշ Սամոլով) մի անասնաբույժ է, ով ընդհանրապես շատ ավելի զուսպ մարդ է և չի զբաղվում գեյ ակտիվիզմով: Այդուհանդերձ, ֆիլմը ցույց է տալիս, թե ինչպես նրանք երկուսն էլ իրենց առօրյա կյանքում ենթակա են չարաշահման և խտրականության տարբեր դրսևորումների:
Այն բանից հետո, երբ Բելգրադի ոստիկանությունը հրաժարվում է երաշխավորել գեյ հպարտության շքերթի ապահովությունը, հիասթափված Միրքոն սկսում է խորհել արտագաղթելու մասին: Ռադմիլոն, սակայն, փորձում է պարսավել նրան երկրից հեռանալուց՝ ձգտելով իր երկու հաճախորդների՝ տարօրինակ մի զույգի օգնությունը:
Ռադմիլոն կապվում է «Կիտրոնին» և «Մարգարիտին»: Կիտրոնը (Նիքոլա Քոյո), ով մի միջահասակ մաչո գանգստեր է և Հարավսլավիայի պատերազմների վետերան, տնօրինում է ձյուդոյի մի ակումբ և նախատեսում է ամուսնանալ իրենից շատ ավելի երիտասարդ գեղեցկուհի Մարգարիտի (Հրիսթինա Փոփովիչ) հետ, ով վարում է գեղեցկության մի սրահ: Հասարակական և քաղաքական հարցերում առաջադեմ Մարգարիտը պնդում է, որ իր ապագա ամուսինը ցուցաբերի «լայնախոհություն»՝ ապահովելով հպարտության շքերթի պաշտպանությունը:
Այս ինքնակենսագրական ֆիլմը, անկասկած, սեռային կողմնորոշման ինքնադրսևորման թեման քննարկող ժանրի ամենատարօրինակ և ամենաբարդ ֆիլմերից մեկն է:
Օլիվերը (Էուան Մեքգրեգոր), ով հոգեպես ընկճված երեսունութամյա մի գրաֆիկական դիզայներ է, ծանոթանում է դերասանուհի Աննայի (Մելանի Լորան) հետ իր հոր Հալի (Քրիսթոֆեր Փլամեր) մահվանից ընդամենը մի քանի ամիս հետո: Իրենց հարաբերությունների արագ զարգացման ընթացքում Օլիվերը խորհում է սիրո անակնկալների և ժամանակ առ ժամանակ առաջացող խառնաշփոթի մասին: Նրան մտահոգում է այն բանը, որ ինչ-որ պատճառով իր մոտ բացակայում է երկարատև և կայուն հարաբերություններ կառուցելու ունակությունը:
ՖԻԼՄԻ ԹՐԵՅԼԵՐԸ >>>
Անցյալի բեռը
Օլիվերը աշխատում է հասկանալ, թե արդյոք այդ անկարողությունը արդյու՞նքն է իր մոր կյանքում երջանկության որոշակի բացակայության և իր ծնողների հարաբերություններում մի տեսակ շինծու վիճակների առկայությանը:
Ֆիլմը կառուցված է մի շարք փոխկապակցված «ֆլեշբեքներով», որոնք, իրավ, կարող են երբեմն շփոթեցնել և որոնք միահյուսում են Օլիվերի հիշողություններն իր ներկայիս զգացմունքային խառնաշփոթի և սիրո ու նվիրվածության մասին՝ իր մտորումների հետ: Օլիվերի հիշողությունները հիմնականում պատկանում են նրա կյանքի երկու շատ տարբեր հատվածների՝ իր մոր հետ անցկացրած պահերը մանուկ ժամանակ և իր վատառողջ հոր հետ անցկացրած վերջին հինգ տարիները:
